Goede tijden, slechte tijden bij slechtvalken in Axel

Tekst: Cora Verhelst

Stil en geruisloos is het, zo rond de watertoren bij Axel. De meditatieve stilte enkel onderbroken door het zachte geluid van fluitende vogels en het ruisende riet in het vroege voorjaar. Maar schijn bedriegt. Want bijna 60 meter hoog in een door mensen gebouwde nestkast, speelt zich het leven af van Alex en Alexia: al ruim zes jaar vaste bewoners van de watertoren.

Keuze uit 50 posities

 Het leven van deze slechtvalken wordt gevolgd door een webcam, waarvan de hoofdbestuurder Gilbert is: thuis in zijn gezellige woning gelegen aan een fraaie weg met oude bomen, volgt hij de dagelijkse bezigheden van deze bijzondere familie op zijn eigen computer:  ,,Kijk, zo’n vijftig posities zijn geselecteerd op de leefruimte van de vogels. Op dit moment is het vrouwtje Alexia volop aan het broeden, maar wanneer straks het jonge grut is uitgekomen en uiteindelijk gaat uitvliegen, kan ik de camera naar de desbetreffende positie draaien en inzoomen!” 

,,Het eerste eitje is op 26 februari in Axel gelegd en is daarmee het eerste slechtvalkenei van Europa.”

 

Foto: Dennie Vercruijsse

Als een procesoperator achter zijn paneel gaat Gilbert een drukke tijd tegemoet. Wanneer de kleintjes zijn geboren, zullen ze in eerste instantie nog veel in het nest verblijven, Alex zal dan af en aan komen vliegen met prooien, Alexia draagt de zorg voor het voeren van de kuikens. Maar wanneer het eerste dons verdwenen zal zijn en de vleugels volgroeid, zullen ze steeds vaker buiten het nest rond scharrelen. Voor de kijkers van de webcam is het dan boeiend om de ontwikkeling van de kleintjes te volgen. Voor Gilbert is dan de taak weggelegd om de camera regelmatig op het juiste beeld te focussen. 

Eerste slechtvalkeneieren van Europa

,,Ja ze hebben vroeg gepaard dit jaar, door de warme winter gierden de lentekriebels al door hun lijf. Het eerste eitje is dan ook al op 26 februari gelegd die snel werd gevolgd door nog drie eitjes. Het zijn de eerste slechtvalkeneieren van Europa van dit jaar,” zegt Elly Nijs vol trots, één van de vele vrijwilligers in en rond de watertoren, ,,we hebben het hier natuurlijk wel over de geregistreerde slechtvalken.” 

Wanneer er geen verstoring is van andere dieren of omstandigheden, alle eieren bij elkaar worden gehouden en alles volgens plan verloopt, is de verwachting dat het eerste eitje één dezer dagen zal uit komen.

 ,,Twee jaar geleden zijn er geen jongen geweest, een derde valk heeft toen voor onrust gezorgd tussen het Axelse slechtvalkenpaar. Er is behoorlijk gevochten, ja de natuur kan hard zijn.

Foto: Ronny Bouwens

Dit jaar bijvoorbeeld is er weer een derde valk gesignaleerd. Een gevecht in de lucht heeft ervoor gezorgd dat de indringer zwaar werd toegetakeld, we hebben er foto’s van dat hij op zijn rug naar beneden is getold en in het riet is gevallen. Nee, hij is sindsdien niet meer waargenomen bij het nest, naar alle waarschijnlijkheid is hij dood naar beneden gevallen of heeft hij tussen het riet het loodje gelegd, ” vertelt Gilbert verder. 

Slechtvalken in een poezenmand

Wie denkt dat Gilbert zijn slechtvalkenpassie zich alleen achter de pc afspeelt, slaat de plank behoorlijk mis: ,,Twee jongen zijn van de watertoren gevallen tijdens het tweede jaar van de ‘webcamopnamen’.” Leren vliegen bij vogels is net als leren lopen bij kinderen, het gaat met vallen en opstaan, of in dit geval, met vallen en weer wegvliegen. ,,Tijdens een fietsritje samen met mijn vrouw,” vervolgt Gilbert verder, ,, zagen we een van de vogels op het fietspad vlakbij de watertoren zitten. We hebben snel gehandeld door een jas over het slechtvalkenjong te leggen en hem op te tillen. Ik kon hem gewoon in mijn armen vasthouden en over zijn kopje aaien, ondertussen de watertoren in lopend. Met een poezenmand hebben we hem weer terug gebracht naar zijn nest. En de tweede vogel? Die was ondertussen op het stuur van mijn fiets gaan zitten, hij keek ons aan alsof hij wilde zeggen: ‘Ik wil ook mee!’” 

Het spreekt natuurlijk voor zich dat beide vogels met deskundige zorg en met hulp van Willy Vink* zijn teruggeplaatst in het nest bij de andere twee jongen. ,,Aan het einde van het seizoen zijn alle vier de jongen met succes uitgevlogen,” besluit Gilbert glunderend.  

Foto: Dennie Vercruijsse

Wil je ook het reilen en zeilen van deze bijzondere familie volgen? Met spanning afwachten wanneer het eerste eitje uitkomt? Het geluid van krakende en piepende wagens horen die deze vogels voortbrengen? Kijk dan op www.natuurkanaal.nl. Je hebt dan de mogelijkheid tot het selecteren van diverse broedwebcams. Voor de Axelse slechtvalken selecteer je uiteraard de volgende twee opties:

Watertoren (Axel)

Watertoren (binnen)

*Willy Vink is één van de vrijwilligers die zorg draagt voor allerlei taken die te maken hebben met de onderhoud van de nestkast en de leefomgeving van de slechtvalken.   

 

©

Fly away

Het leven gaat meer over de reis dan
 over de bestemming

Wel eens gehoord van een vlindertrek? Echt waar die bestaat. En wel van monarch vlinders die met miljoenen exemplaren meer dan tweeduizend mijl van de Verenigde Staten en Canada naar de bergen van Mexico trekken. Het is een mirakel van instinct en overleven.  Een heel bijzonder natuurfenomeen, maar nog bijzonder is het boek van Mary Alice Monroe die aan deze trek een heel uitzonderlijk verhaal gekoppeld heeft over drie generaties vrouwen. Een drama. Eerlijk toegegeven, geef mij maar een psychologische thriller met een indrukwekkend slot. Vrouwenverhalen? Mij niet gezien. Maar deze vertellling moet je echt lezen. Deze schrijfster heeft mythen, vlindertrek en drie generaties vrouwen in één verhaal verweven. 

Dit boek vertelt de story over Abuela, Mariposa en Luz: een oma, dochter en kleindochter. De oma heeft de kleindochter opgevoed omdat de dochter spoorloos verdween. Luz, de kleindochter, is altijd in de veronderstelling geweest dat haar moeder was overleden, maar niets is minder waar. Wanneer de oma komt te overlijden, besluit Luz de geplande reis van haar oma naar de monarchvlinders in Mexico te maken. Zij neemt de urn van haar overleden grootmoeder mee en heeft de wens om haar as naar de geboorteplaats terug te brengen. De trek van de monarchvlinders gaat als een rode draad met de reis mee. Tijdens deze trip ontmoet Luz andere vrouwen die drastische beslissingen nemen die hun levens 180 graden doen draaien.

Helemaal indrukwekkend en emotioneel is het moment wanneer Luz het nieuws verneemt dat haar moeder nog in leven is. Na heel wat strubbelingen op de levensweg gepasseerd te hebben, bloeit de liefde tussen moeder en dochter op. Maar voor het zover is, brengt moeder Mariposa dochter Luz naar een heel bijzondere plek. Een plek die verbonden is aan de Monarchvlinders. Ik was toch even stil na het lezen van dit verhaal. Niet voor niets heeft Alice Mary Monroe, de schrijfster van dit boek, onlangs een literaire award gewonnen. Nieuwsgierig geworden naar deze schrijfster heb ik meteen het boek in de bibliotheek aangevraagd. Het bleek alleen niet in het Nederlands aanwezig te zijn maar in het Engels. Maar met Havo Engels op  zak, is het boek goed te lezen: ‘During their long migration, monarchs must stop to rest, feed and drink. They also seek protection and roost during storms or other adverse conditions. When conditions improve, they fly!’

Informatie over het boek:

Titel: The Butterfly’s daughter

Auteur: Mary Alice Monroe

382 pagina’s

ISBN 978-1-4391-7068-7

©

Uitnodiging: lenteconcert 2014

De zanglijster 'oefent' voor zijn lenteconcert

Kelen worden gesmeerd. Verschillende tonen van laag naar hoog klinken door het bos, soms nog ongecontroleerd, van beginnende en geoefende zangers. Van winterkoninkje tot zanglijster. Ganzen komen in groepjes bij elkaar. Over de kreek klinkt zacht gekeuvel. De voorbereidingen worden in vergaderingen doorbesproken. Een woerd en zijn vrouwtje staan naast elkaar. Synchroon met elkaar vliegen ze de lucht in: het zijn de eerste oefeningen voor de luchtshow. Door de luchtverplaatsing lijken hun vleugels te piepen. Wolken als staalblauwe keien zweven in de lucht. De zon komt langzaam op, en klimt hoger en hoger. Prachtige glinsteringen verschijnen op het water. In het gras blinken doorzichtige pareltjes van de dauw. Knoppen aan de bomen staan op exploderen. De grond lijkt zacht te kloppen: nieuw groen met de prachtigste kleuren staat op springen.

Je bent uitgenodigd, op 21 maart, kom dan naar het prachtige klassieke lenteconcert in het bos: vertoning van een liveshow op een heel breed scherm, verzorgd door bekende sterren. Exclusief, voor de echte liefhebbers.

©

Primeurs in het Pontebos

Groene wandelpaden geven je het ultieme buitengevoel

Tekst:        Cora Verhelst

Fotografie: Ronny Bouwens

Ben je ook op zoek gegaan naar de primeurs van het voorjaar? Heb je even genoten van die eerste voorjaarszonnestralen? Gekeken naar de geschulpte witte wolken en naar de weerspiegeling van het gouden riet in een kreekje? Heb je de eerste fladderende vlinder ook al gespot? Wij wel! Lees en luister waar wij het afgelopen weekend geweest zijn.

Mini paddenstoeltjes en gele schelpjes

Een natuurgebied van 33 hectare, voornamelijk bestaand uit loofbomen en weidevelden. Groene wandelpaden waar je heerlijk kan kuieren. 

Tussen de loofbomen zachte bedjes van mossen waar je op zoek kunt naar mini paddenstoeltjes en gestreepte gele schelpjes waar slakjes hun huisje in vinden. Het landschap wordt afgewisseld met lage bosjes, hoge grassen en open landschappen. Dat zijn de kenmerken van het Pontebos vlakbij IJzendijke.

Klein hoefblad

Op een zonnige dag in februari besluiten we dit nog voor ons onbekende gebied te ontdekken. Gewapend met laarzen en bergschoenen duiken we het gebied in. Het eerste gedeelte van het pad is zompig en modderig van de vele regenval. Het gebied lijkt ons op te willen slurpen. Groene en gele korstmossen kleuren het bos. De wind ruist zacht door de kale takken van de bomen. We speuren de kanten van het wandelpad af op zoek naar de primeurs van het voorjaar. En jawel hoor!

Primeur van het voorjaar: het klein hoefblad

Ons zoekwerk is niet voor niets: daar zien we voor het eerst dit jaar het klein hoefblad: een geel bloemetje met een geschubd steeltje. Het groeit op vochtige plaatsen, in akkerland, bermen en bosranden en in ongewerkte vaak kalkhoudende grond.

De eerste vlinder

Verder kuierend ontdekken we een rond vijvertje omringd door loofbomen. Goudgeel riet staat met natte voeten in het water. We turen de vijver in en zien dat het glashelder is. Witte wolken maken het idyllische plaatje compleet. We ploffen neer in het gras om even van dit mooie tafereeltje te genieten. Als het nu al zo mooi is, hoe moet het er niet in de zomer uitzien? Ondertussen worden we lekker opgewarmd door de eerste voorjaarszonnestralen. Toegegeven, we hebben nog onze dikke winterjas aan, maar we voelen wel degelijk de warmte gegeven door de natuur. En we zijn niet de enigen! Zien we daar niet een vlinder fladderen? Met het vroege voorjaar in zijn kop lijkt hij wel dronken te zijn.

Kerktorentje en molen

Het hoofdpad verder vervolgend komen we aan bij een open weiland met een dijk. Hier achter zien we het kerktorentje en de molen van IJzendijke er bovenuit piepen. Ondanks dat het zondagmiddag is en schitterend weer, komen we weinig mensen tegen. Komt dat omdat het gebied nog onbekend is? Of is het te ver rijden omdat het zich middenin de polder bevindt? Voor mensen die de rust op zoeken, is dit gebied echt een aanrader.

,,In het Pontebos ontdekken we een van de primeurs van het voorjaar: het klein hoefblad.” 

Passageule

Het bruggetje over de Passageule

Aangekomen bij de Passageule, strijken we neer bij de picknickbank. Van al die indrukken en het gure zonnige weer krijgen we honger! 

Ondertussen onze boterhammen oppeuzelend zien we een roofvogel boven het bos cirkelen en een winterkoninkje maakt in de nog kale struiken behoorlijk kabaal. De eerste katjes groeien aan de wilg. Deze zachte donzige bloemen bloeien in april.

Staats Spaanse Linies

Een bruggetje zorgt ervoor dat we de watergang over kunnen steken. Twee ijzeren hekjes passerend, komen we in een open weiland. Aan de linkerkant is een stenen muurtje gebouwd waar op een informatiebord uitgelegd wordt dat we ons nu op de Staats Spaanse Linies bevinden: dit zijn stille getuigen van een woelige strijd. Verhogingen in het Zeeuwse landschap zorgden voor bescherming tijdens militaire gevechten in vroegere tijden. Via een schelpenpaadje volgen we de weg langs een kabbelend watertje. Aan het eind van het pad planten we ons neer op de zoveelste picknickbank. Want wie houdt van een wandeling met een regelmaat aan rustpunten komt bij het Pontebos helemaal aan zijn trekken!  

©

Het cadeau

Het cadeau lag op tafel, zorgvuldig ingepakt met een rood lint…Thijs had dit voor mij na zijn overlijden achtergelaten. Aarzelend sloot mijn hand zich om het rode lint. Ik trok er zacht aan, het gleed als vanzelf van het kartonnen doosje. Ik wist niet wat ik moest verwachten, een emotioneel aandenken? Een mooie foto? Of een persoonlijke brief? Niets van dat alles. Een stapel met kaartjes waren zorgvuldig beschreven met namen. Een simpel begeleidend briefje moest duidelijkheid scheppen: in zijn met hanenpoten geschreven handschrift had hij het volgende neer gekladderd: “Bezoek deze mensen dag na dag, en je zult mij vinden.” Ik nam de kaartjes een voor een in mijn handen en las de namen: Aafke, Dagmar, Fiona, Bas, Peter, Tim, Daan. Wat moest ik hiervan denken? Ik besloot de daad bij het woord te voegen: op maandag bezocht ik Peter, zijn vader. Zijn handen omsloten mijn handen, wat kwamen ze mij bekend voor! En zijn oogopslag was schrikbarend dezelfde oogopslag als die van Thijs. Het voelde gelijk vertrouwd. Op dinsdag bezocht ik Aafke, zijn  zuster. Samen met haar maakten we een picknick in de duinen. Het herinnerde mij aan de vele picknicken samen met Thijs. Op woensdag ging ik mountainbiken met Daan, zijn beste vriend. Ik zag in hem dezelfde passie en actie als Thijs had. Op donderdag had ik een etentje met Bas, zijn trouwste collega. Met dezelfde humor als die van Thijs had ik een voortreffelijk avondje uit. Op vrijdag kookte ik samen met Fiona, die hij had leren kennen via een kookcursus. Samen met haar maakte ik zijn favoriete gerecht klaar. Op zaterdag ontmoette ik Dagmar, zijn buurmeisje uit zijn jeugd, die hem meegemaakt had als kind. Alle schavuitenverhalen passeerden de revue. Onder het genot van een drankje haalden we beiden de leukste herinneringen op. Op het laatste kaartje stond Tim, de onbekende Tim. Maar wat moest ik van hem verwachten? Ik wist niet wie hij was, hoe hij eruit zag, hoe oud hij was. Op het kaartje bij zijn naam stond dat ik naar het strand moest komen, daar zou hij vaak te vinden zijn. Zo gezegd, zo gedaan. Ik liep de duinovergang op en keek over de uitgestrekte zee. Een pad cirkelde de duin af, diverse voetsporen lieten zien dat al velen mij waren voorgegaan. Een strakblauwe lucht omarmde de zee. In de verte zag ik mensen als kleine poppetjes langs de branding flaneren. Met mijn voeten diep wegzakkend in het zand, daalde ik de duin af. Het strand lag als een open boek voor mij. Golven rolden af en aan. Ik liep alleen en besloot de vele voetsporen in het zand te volgen. De afgelopen week resumerend, besefte ik dat ik niet eenzaam hoefde te zijn, Thijs was niet echt weg, ik vond hem in de vele lieve mensen om mij heen. Ik keek opnieuw naar de voetstappen in het zand en realiseerde me wat Thijs mij met Tim duidelijk had willen maken. Er bestond geen Tim, Tim was door hem verzonnen. Ik moest naar het strand komen en de voetstappen zien in het zand, als teken dat ik omringd word door al die lieve vrienden en familie van hem...